Inzameling in de zorgsector

Inzamelen van gevaarlijk afval in de zorgsector

Zorginstellingen — van ziekenhuizen en verpleeghuizen tot huisartsenpraktijken, tandartspraktijken, apotheken en laboratoria — produceren naast gewoon bedrijfsafval een reeks afvalstromen die apart moet worden ingezameld. De bekendste stroom is specifiek ziekenhuisafval (SZA): afval dat met lichaamsvloeistoffen besmet kan zijn, zoals verbandmateriaal en gebruikte handschoenen, en dat in gekeurde, gele emballage wordt verzameld. Daarnaast komen er in de zorg echte gevaarlijke afvalstoffen vrij, zoals medicijnresten, cytostatica, amalgaam, desinfectie- en oplosmiddelen en scherp afval.

De basis van goede inzameling is bronscheiding op de afdeling: gescheiden bakken voor SZA, naaldencontainers voor scherp afval, een aparte route voor cytostatica-houdend afval en een chemische hoek voor laboratorium- en reinigingschemicaliën. Binnen het gebouw volgen gesloten transportroutes, zodat afval niet over publieke gangpaden wordt verplaatst. De inzameling gebeurt via een VIHB-geregistreerde inzamelaar met een begeleidingsbrief en ASN; de inzamelaar meldt de ontvangst in het Landelijk Meldpunt Afvalstoffen (LMA). Als ontdoener is de zorginstelling verantwoordelijk voor de juiste Euralcode en bewaart zij de registratie vijf jaar. Gekeurde SZA-emballage wordt door de inzamelaar gewisseld; volle bakken gaan in besmettingsveilige transportverpakkingen naar een erkende verwerker.

Omdat medewerkers het afval produceren, is periodieke scholing essentieel: een cytostaticum dat bij het SZA belandt, levert direct risico op voor personeel, transporteurs en verwerkers. Veel zorgorganisaties werken daarom met een afvalcoördinator, jaarlijkse afdelingsinstructies en periodieke controles van emballage en opslag. Twijfelt een afdeling over de sorteerkleur of de juiste bak, dan biedt de inzamelaar meestal een sorteerwijzer en een inwerkmoment voor nieuwe medewerkers aan. Tot slot valt bij grotere instellingen ook afgedankte medische apparatuur met elektronica en batterijen onder de aparte inzamelroute.

Voorbeelden van gevaarlijk afval in de zorg

De belangrijkste stromen die in de zorg apart worden ingezameld:

• SZA: besmet verbandmateriaal, handschoenen en opvangmateriaal (Eural 18 01 03*)
• Scherp afval: naalden, lancetten en scalpels in doorsteekveilige naaldencontainers (18 01 01)
• Medicijnresten en afgekeurde geneesmiddelen (18 01 09 en, met gevaarlijke bestanddelen, 18 01 08*)
• Cytostatica en met cytostatica besmet materiaal (18 01 08*)
• Amalgaam, tandheelkundig afval en amalgaamafscheiders (18 01 10*)
• Laboratoriumafval: reagentia, monsters en oplosmiddelen, vaak als lab-pack (18 01 06*)
• Chemisch afval: desinfectiemiddelen, reinigings- en conserveermiddelen
• Fotochemicaliën en zilverhoudend fixeer uit oudere röntgenafdelingen (hoofdstuk 09)
• Batterijen, lampen en elektronica uit (medische) apparatuur